Sabır, zarafet ve sevginin altınla buluştuğu sanatlar.
Ortaçağ el yazması kitaplar illüstrasyonlar ve illuminationlar ile süslendi. Latince kelime anlamı : aydınlatmak olan bu sanat, içeriğindeki altın süslemelerin parlamasından ve karanlık çağ olarak anılan ; ortaçağ'a ışık tutan bir sanattır.
13.cü ve 15.ci yüzyıla ışık tutan bu sanat ; İncil, kutsal veya tılsımlı kitapların ortasında, kenarında ve başında rastlayabiliriz. Hz. İsa'nın vaftizi, yaşamı ve ölümü ile ilgili olayları tasvir eder. Bir çok şekilde karşımıza çıkabilir. Batı dünyasında günümüz de pek ilgi görmeyen hatta unutulmaya yüz tutmuş bir sanattır. Müzeler de cam çerçevelerin içinde özenle korunmuş eserleri ziyaret ederek görebiliriz.
Peki Türk İslam sanatı boş mu sandık ? Elbette hayır !
İslamiyet'in yayılmasıyla birlikte 9.cü yüzyılda Selçuklu Devletine (11.ci ve 13.cü yüzyıllar) gelmiş, 15.ci ve 19.cu yüzyıllarında Osmanlı devletinde de devam eden bu sanat ; 16.cı yüzyılda Kanunî Sultan Süleyman döneminde altın çağını yaşamıştır. Edebi ve dini eserler de gelişme göstermiştir.
Lale devriyle birlikte çokça batıdan etkilendiğimiz bu çağlar da Tezhip sanatına "Türk Rokokosu" da denmiştir.
Orta Asya'dan başlayarak Anadolu topraklarına ulaşan bu eser hâlâ günümüz de taze, ilgili ve yaşayan bir sanattır.
Kur'an'ı Kerim süslemelerinde sıkça kullanılan bu sanat, Kur'an'ı Kerim'le kısıtlı kalmıyor. Çeşitli tablolar, Cami süslemeleri gibi değerli önem taşıyor. 18.ci yüzyıldan itibarek Batı sanatları etkisiyle Barok ve Rokoko'nun etkisiyle değişimlere uğramıştır. Çiçek, iri desenler ve buketler gibi değişiklikler görülmüştür.
1914 yılında ve geleneksel sanatları yaşatmayı amaçlayan "Medresetü'l-Hattâtîn" gibi okullarla sanat kurumlaşmıştır. Bugün halen Güzel Sanatlar Fakülteleri'ndeki Geleneksel Türk sanatları bölümlerin de ve belediyelerin özel sanat kurumlarında kurs eğitimleri devam etmektedir.
Bilge Nur Annaç