Her ölüm haberinde zaman bir anlığına durur. Kalbimiz sıkışır, boğazımıza bir düğüm oturur. İnsan sevdiğini kaybedince dünyanın dengesi bozulur. Renkler solar, sesler uzaklaşır. Bir boşluk, bir eksiklik… Ve çoğu zaman o cümle dilimize dolanır: “Nasıl dayanacağım?”

Bu yazı, işte tam da bu sorunun cevabını arıyor.

Yas tutmak insanidir

Psikoloji, yas sürecini insanın doğal bir tepkisi olarak tanımlar. Sevdiğimiz birini kaybettiğimizde, inkar, öfke, pazarlık, depresyon ve kabullenme gibi aşamalardan geçeriz. Bu aşamalar herkes için aynı sırada ve sürede işlemez. Kimi haftalarca ağlar, kimi sessizliğe gömülür. Yas tutmanın “doğru” bir biçimi yoktur. Hissettiğimiz her şey meşrudur. Çünkü yas, kalbin kayıpla konuşma biçimidir.

Peygamberlerin de gözyaşları vardı

İslam bize acılar karşısında duygularımızı bastırmayı değil, onlara anlam katmayı öğretir. Hz. Muhammed (s.a.v.), oğlu İbrahim’in vefatında ağlamış ve şöyle demişti:
“Göz yaşarır, kalp üzülür ama biz ancak Rabbimizin razı olacağı sözleri söyleriz.”
Bu söz, acı karşısında ne inkârı ne de isyanı öğütler. Gözyaşı helaldir. Hüzün helaldir. Ama sabırla süslenmiş bir hüznün içinde Allah’a yakınlık vardır.

Ölüm bir ayrılık değil, dönüş yolculuğudur

Kur’an-ı Kerim, ölümün bir yok oluş değil, başka bir âleme geçiş olduğunu vurgular:
“Her nefis ölümü tadacaktır…” (Âl-i İmrân, 185)
Ölüm, Rabbimize dönüşümüzdür. Bu bakış açısı, kaybı bir son değil, bir vuslatın başlangıcı olarak görmemizi sağlar. Sevdiklerimizin bizimle bu dünyada geçirdiği vakitler, sadaka-i cariye ve dualarla devam eder. Ölüler arkasından edilen dualarla, yapılan hayırlarla huzura kavuşur.

Teslimiyet acıyı hafifletir

Psikolojik dayanıklılığın temelinde “anlam bulma” vardır. Eğer acının içinde bir anlam, bir amaç görürsek onunla başa çıkmak kolaylaşır. İslam tam da bu noktada bir rehber olur. “Allah’tan geldik ve yine O’na döneceğiz” (Bakara, 156) ayeti, acıya teslimiyetle yaklaşmayı öğretir. Teslimiyet, kabullenişle değil; kalbin Rabbine güvenerek sığınmasıyla mümkündür.

Ne yapabiliriz?
    •    Dualarla sevdiklerimize manevi destek olmaya devam edebiliriz.
    •    Onların hayattayken sevdikleri güzel davranışları yaşatarak onları anabiliriz.
    •    Gönüllü işlerde yer alıp “onun adına” bir iyilik hareketine dönüşebiliriz.
    •    İhtiyacımız varsa psikolojik destek almaktan çekinmemeliyiz.
    •    Ve en önemlisi, kendimize zaman tanımalıyız.

Velhasıl-ı Kelâm

Ölüm acıdır, çünkü sevgi gerçektir. Ama her acı bir dua kapısıdır. Her dua ise bir umut. Kalbimiz kırıldığında, Rabbimize daha yakınız. Çünkü O, “kalbi kırıklarla beraberdir.” (Zümer, 53’e tefsirî bir yorum)

Yas tutalım, ama umudu unutmayalım. Çünkü bu dünya ayrılık yurduysa, ahiret vuslat yeridir. Ve orada “elveda” yoktur.